Ruim een jaar geleden…

“Nou heb ik wel lang genoeg over haar koude snoetje geaaid. Ik heb er vrede mee”. M’n moeder (91) komt net terug van een bezoek aan haar zus die gisteravond overleed. Bijna 93 jaar werd ze.

Ruim een jaar geleden…

“Nou heb ik wel lang genoeg over haar koude snoetje geaaid. Ik heb er vrede mee”. M’n moeder (91) komt net terug van een bezoek aan haar zus die gisteravond overleed. Bijna 93 jaar werd ze.

Twee zussen, die meer dan negentig jaar zo ongelooflijk veel gedeeld hebben samen. Hun hele leven zijn ze intens met elkaar opgetrokken. Allebei zijn ze relatief jong weduwe geworden. Mijn tante was 52 jaar toen mijn oom overleed. Van het ene op het andere moment was ie weg, een hartstilstand. Hij stierf in haar armen.

In de jaren erna kwam mijn tante veel bij ons. Dan belde ze mijn moeder op: “Nel, ik ben de kopjes weer aan het rechtzetten. Mag ik alsjeblieft komen?”. Dan reed ze met haar rode autootje naar ons toe en altijd stond de deur wagenwijd voor haar open.

“Het is onwerkelijk dat ze er niet meer is”, zegt mijn moeder nu, “maar het is goed zo. Ik heb er verdriet van, maar ik ben niet van de kaart”.

Heel lang heeft ze vanmiddag bij haar overleden zus gezeten, eindeloos met haar warme hand over de geliefde, nu koude wang aaiend. Intussen herinnert ze zich haar hele leven met haar zus. Net zoals mijn tante tegelijkertijd ook háár leven de revue ziet passeren, op het moment net voor en na haar overlijden. Zo gaan ze gelijk op in hun herinneringen en vervolgen ze, opnieuw samen maar anders nu, hun gedeelde levensreis. De een aan de ene kant van de brug tussen leven en dood, de ander aan de andere kant. Maar wel synchroon en diep verbonden.

Hoe essentieel om in de momenten (direct) na het overlijden van iemand alle tijd te nemen voor deze gedeelde reis en hem in volle aandacht én synchroon te maken. Rouwend én koesterend. Los van de klok, in alle opzichten. Voor rouw staat geen tijd. Wel ruimte. Ruimte om te rouwen.